Hugo de Jonge en het medisch communisme van de pandemie

Bron: ANP

Er was een tijd dat vrijheid in Nederland een vanzelfsprekendheid was. Een tijd waarin de overheid wantrouwen verdiende zodra ze te veel macht naar zich toetrok. Die tijd eindigde abrupt toen Hugo de Jonge zijn greep verstevigde tijdens de coronacrisis. Onder zijn bewind verschoof de focus van volksgezondheid naar volksbeheersing. Wat begon als bescherming van kwetsbaren, eindigde als een systeem van QR-codes, prikdwang en morele uitsluiting.

De Jonge´s uitspraak ¨We weten precies waar de ongevaccineerden wonen¨ had zo uit het woordenboek van een plan-economie kunnen komen. Het was een zin die meer paste bij een gecentraliseerde staat dan bij een vrije samenleving. Een overheid die meent te weten wat goed is voor haar burgers, en bereid is dat desnoods op te leggen. Niet met tanks, maar beleidsnota´s en apps. Niet in naam van de partij, maar in naam van de wetenschap. Het was een vorm van medisch communisme - een systeem waarin het individu wordt opgeofferd aan een collectieve norm, en waarin vrijheid een luxe is zolang de overheid het toelaat.

De man met de QR-code

Onder De Jonge veranderde Nederland in een land waarin vrijheid een voorwaarde werd, geen recht. Wie zich liet vaccineren, mocht deelnemen aan het openbare leven; wie dat niet deed, werd buitengesloten. De samenleving werd een testveld voor digitale controle, waarbij burgers niet langer als volwassenen werden behandeld, maar als risicofactoren die moesten worden gemonitord.

Zijn beleid maakte van gehoorzaamheid een deugd en van twijfel een gevaar. Vrijheid werd een privilege dat moest worden verdiend met een prik, een QR-code en een houding van onderwerping aan de overheid.

De Chinese aanpak in Hollandse maat

Wat de jonge voerde, leek niet op Hollandse nuchterheid, maar op een Chinese ¨zero-covid¨-strategie: totale beheersing, surveillance en uniformiteit. Solidariteit werd verpakt als dwang;; gezondheid werd een excuus om burgers te monitoren. De menselijke maat verdween uit het beleid, en plaats werd gemaakt voor spreadsheetdenken, grafieken en algoritmes die bepaalden wie er mocht deelnemen aan het openbare leven.

De schande van ¨Dansen met Janssen¨

Een van de meest beschamende hoofdstukken uit deze periode blijft het ¨Dansen met Janssen¨-beleid. Jongeren werden met vrolijke campagnes aangemoedigd om zich te laten prikken - niet op basis van een eerlijk gesprek, maar om de vaccinatieteller omhoog te krijgen. De boodschap was eenvoudig: haal de prik en je kunt weer feesten. Maar achter die marketingcampagne schuilde een harde realiteit: de bescherming was op dat moment nauwelijks opgebouwd.

Zelfs de NOS schreef hoe jongeren zich misleid voelden. ¨Als de minister zegt dat het veilig is, dan ga ik ervan uit dat het veilig is,¨ zei een van hen. Maar dat vertrouwen werd misbruikt. Dit was geen kleien fout, maar een vorm van morele nalatigheid die niet mag worden weggewuifd. Zulke beleidskeuzes horen te worden onderzocht door een onafhankelijke rechter.

Persoonlijke teleurstelling

In februari 2021 verloor ik mijn opa aan COVID-19. Dat verlies maakte de ernst van het virus persoonlijk. Uit verantwoordelijkheid liet ik mij drie keer vaccineren - in de hoop dat het mij zou beschermen, zoals ons werd beloofd. Maar toen de omikronvariant kwam, werd ik alsnog goed ziek. Dagenlang lag ik eraf. Voor mij hebben die drie vaccins dus niet geholpen. De bescherming die ons werd voorgespiegeld, bleek vooral een politiek verhaal.

Het was pijnlijk omdat niet alleen het lichaam faalde, maar ook het vertrouwen. We hadden gehoopt op bescherming, maar kregen vooral gehoorzaamheid terug.

Gezondheid als excuus - en het verbod op buitensporten

Ik heb diep respect voor de medische wereld en het menselijke lichaam. Maar wat De Jonge ¨gezondheid¨ noemde, had niets te maken met daadwerkelijke gezondheid. Een schrijnend voorbeeld was het verbod op buitensport en bootcamps tijdens de lockdowns. Iedereen met basale kennis van immunologie weet dat weerstand wordt versterkt door beweging, frisse lucht en zonlicht. Juist buiten, in beweging, juist in groepen waar mensen elkaar mentaal ondersteunen.

Toch werden sportclubs gesloten, trainers beboet en groepen die trainden weggestuurd door handhavers, terwijl fastfoodrestaurants, drive-thru´s en pakketverkoop probleemloos doorgingen. Het resultaat was voorspelbaar: mensen zaten binnen, geïsoleerd, minder fit, mentaal uitgeput en lichamelijk kwetsbaarder dan daarvoor.

Het afgelopen twee jaar liep ik zelf drie blessures op - aan mijn hamstring, mijn knieholte en mijn kuit. Het hielp me beseffen hoe fragiel echte gezondheid is en hoe fundamenteel lichamelijk onderhoud blijft. Dit beleid ging niet over gezondheid, maar over gehoorzaamheid. Niet over weerstand, maar registratie.

Als beleid werkelijk gericht was op gezondheid, had buiten sporten moeten worden aangemoedigd in plaat van verboden. Dat het tegenovergestelde gebeurde, laat zien dat het beleid draaide om controle, niet om zorg.

De polarisatie van een natie

Door De Jonge´s aanpak raakte Nederland dieper verdeeld dan ooit. Links tegenover rechts, gevaccineerd tegenover ongevaccineerd, gehoorzaam tegenover kritisch. Het debat werd vergiftigd door wantrouwen. Families vielen uiteen, vriendschappen gingen verloren, werknemers werden geschorst of ontslagen. Waar leiders bruggen hadden moeten bouwen, gooide De Jonge olie op het vuur.

Hij sprak over ¨samen tegen corona¨, maar zijn beleid dreef mensen verder uit elkaar. De pandemie werd niet alleen een medische crisis, maar ook een morele.

De koude moraal van een minister

De Jonge´s beleid ging niet over volksgezondheid, maar controle. Twijfel werd onderdrukt, kritiek werd verdacht gemaakt, debat werd ongewenst. Nederland, dat bekend stond om zijn openheid, veranderde in een land van volgzaamheid. Het individu werd een datapunt in een model, een object van beleid.

Van minister tot commissaris

En nu bekleedt Hugo de Jonge de functie van commissaris van de Koning in Zeeland - een positie die integriteit en moreel leiderschap veronderstelt. Zijn benoeming voelt als een beloning voor loyaliteit aan het systeem. Het is vriendjespolitiek in zijn zuiverste vorm: falen wordt niet bestraft, maar beloond. Terwijl burgers hun banen, bedrijven en sociale leven verloren, kreeg hij prestige en macht.

De noodzaak van onafhankelijk onderzoek - en vervolging

In een volwassen democratie hoort macht rekenschap af te leggen. Niet uit wraak, maar uit respect voor de rechtstaat. De Jonge´s beleid verdient onafhankelijk onderzoek en moet, waar passend, juridisch worden beoordeeld. Een rechter moet kunnen vaststellen waar beleid ophield en dwang begon - en of grenzen van proportionaliteit en menselijkheid werden overschreden.

Geen haat, maar waarheid

Het gaat niet om wrok, maar om waarheid. Een samenleving kan pas herstellen als zij durft te erkennen wat fout ging en wie daarvoor verantwoordelijk was. Zonder waarheid blijft wantrouwen; zonder verantwoordelijkheid blijft macht onbegrensd.

Slot: de moraal van Zeeland

Hugo de Jonge zal de geschiedenis ingaan als de man die vrijheid behandelde als een knop die de overheid tijdelijk mocht uitzetten. Maar vrijheid laat zich niet managen. Ze eist rekenschap. En die rekenschap begint bij onderzoek, transparantie en - waar nodig - vervolging.

De les van deze crisis is simpel: vrijheid is geen beleidsoptie. Zonder controle op machthebbers verliest een democratie haar fundament. En dat is de boodcshap die we nooit meer mogen vergeten,