De VVD als LDP 2.0

Bron: ANP

Er was eens een liberale partij in een land dat zichzelf democratisch noemde. Ze heette de Liberal-Demokratische Partei Deutschlands, kortweg LDP. Officieel stond ze voor vrijheid, ondernemerschap en individuele rechten. In de praktijk was ze een willige handlanger van de SED, de socialistische eenheidspartij van de DDR. Ze zat in het Nationale Front, steunde de planeconomie, de Stasi en de Muur, en leverde ministers die braaf het socialistische beleid uitvoerden. Liberalisme was het etiket; socialisme de inhoud.

De VVD van toen

Wie vandaag naar de VVD kijkt, ziet pijnlijk veel van diezelfde dynamiek. De VVD was ooit de partij van Hans Wiegel en Frits Bolkestein. Van ¨niet meer, niet minder¨ en van de onverbloemde waarschuwing dat massale immigratie, groeiende overheidsbemoeienis en cultuurrelativisme de vrijheid zouden uithollen. Bolkestein schreef in de jaren negentig al over de spanning tussen open grenzen en de verzorgingsstaat. Wiegel stond voor een overheid die zich niet overal mee bemoeide. Dat was klassiek liberalisme: kleine overheid, sterke rechtsstaat, individuele verantwoordelijkheid.

De VVD van nu

Die traditie is systematisch afgebroken. Onder Mark Rutte en zijn opvolgers is de VVD uitgeroeid tot een partij die meeregeert met partijen die de overheid als redder van alles zien. Klimaatdoelen die huishoudens en mkb kapotmaken. Migratiebeleid dat jarenlang ¨open¨ bleef terwijl de samenleving de gevolgen droeg. Een corona-aanpak met vergaande vrijheidsbeperkingen. Een stikstofcrisis die boeren tot zondebok verklaarde. En een algehele bereidheid om Europese regels, internationale verdragen en morele consensus zwaarder te wegen dan de belangen van de Nederlandse burger.

Etiket versus inhoud

De retoriek blijft liberaal. ¨Vrijheid¨ en ¨ondernemerschap¨ klinken nog steeds in de speeches. Maar in de praktijk is die van een partij die meebouwt aan een steeds grotere, bemoeizuchtiger staat. Precies zoals de LDP: het bordje aan de gevel zegt ¨liberaal¨, de inhoud van de agenda is collectief. regulerend en ideologisch meegaand.

Bolkestein en Wiegel in hun graf

Daarom zouden Bolkestein en Wiegel zich omdraaien in hun graf. Niet omdat de wereld veranderd is, maar omdat hun partij de kern van het liberalisme heeft ingeruild voor regeringsdeelname ten koste van bijna alles. Macht boven principe. Consensus boven consistentie. Het resultaat is een VVD die op cruciale dossiers - migratie, klimaat, overheidsbemoeienis - steeds dichter bij links is komen te liggen, terwijl ze nog steeds doet alsof ze de liberaal-conservatieve vuurtoren is.

Een duidelijk alternatief

Voor wie nog echt gelooft in een kleinere overheid, in grenzen die betekenis hebben, in boeren die niet tot zondebok worden gemaakt en in een rechtsstaat die niet plooit voor iedere nieuwe morele mode, is er een duidelijk alternatief: BVNL. Die partij is opgericht door mensen die de VVD van binnenuit hebben meegemaakt en wegliepen toen de afstand tot de klassiek-liberale kern te groot werd. Geen satellietpartij die braaf meedraait in het Nationale Front van de Haagse consensus, maar een club die de oude VVD-principes nog serieus neemt.

Conclusie

De LDP verdween met de DDR. De VVD bestaat nog, maar haar liberale ziel is grotendeels verdwenen. Wie dat ziet en nog steeds lid blijft of op die partij stemt, stemt niet op liberalisme. Hij stemt op een etiket. En etiketpolitiek is precies wat de Oost-Duitse ¨liberalen¨ destijds ook bedreven.