Waarom de islam ¨werkt¨ in Dubai, de Kaukasus en zelfs tijdelijk in Turkije - en waarom dat niks zegt over Nederland
In Dubai staan de wolkenkrabbers, toeristen drinken cocktails en de stad straalt moderniteit uit. In Azerbeidzjan is de staat seculier, alcohol legaal en de meeste mensen cultureel moslim zonder dat de sharia het dagelijks leven dicteert. Rond de Kaukasus en onder meer de Alawieten in Syrië leek er soms meer ruimte te zijn. Turkije was ooit het seculiere model van de moslimwereld. De multiculti´s en linkse elite grijpen dit alles aan: ¨Zie je wel, de islam kan prima met vrijheden!¨
Dat is een leugen. Of erger: een bewuste misleiding.
Dubai: pragmatisme van sjeiks, geen verlichte islam
De Verenigde Arabische Emiraten hebben de islam als officiële staatgodsdienst. De grondwet noemt de sharia een hoofdbron van wetgeving. Voor moslims geldt nog steeds het Personal Status Law: huwelijk met wali (mannelijk voogd) voor vrouwen, polygamie voor mannen, ongelijk erfrecht, sharia-invloed op echtscheiding en voogdij. Homoseksualiteit is illegaal - federale wet in Dubai-wetgeving verbieden consensuele seks tussen mensen van hetzelfde geslacht, met gevangenisstraf als mogelijke straf. Openlijke gay bars of pride bestaan niet. Publieke genegenheid is riskant.
Wat er wel veranderd is - alcohol soepeler, ongehuwd samenwonen deels gedecriminaliseerd, enige soepelheid voor experts - kwam er niet omdat de islam opeens tolerant werd. Het kwam er omdat de sjeiks toeristen, investeerders en buitenlandse arbeidskrachten nodig hebben. De staat houdt de politieke islam stevig in de hand: geen Moslimbroederschap, geen straatpredikers die de sharia eisen, geen parallelle samenlevingen. Ze produceren een ¨gematigde¨, geïndividualiseerde, apolitieke versie die de business niet in de weg zit.
Dat is geen bewijs dat de islam vrijheid toelaat. Het is bewijs dat een autoritaire elite de ideologie kan temmen als het economisch uitkomt.
Toch: als het zou moeten kiezen om te emigreren, dan kies ik qua vrijheden eerder voor Dubai dan voor een aantal andere islamistische landen - of zelfs voor delen van West-Europa die steeds verder islamiseren. Niet omdat de islam daar ¨beter¨ is, maar omdat de sjeiks de ideologie keihard onder controle houden voor de economie en de veiligheid. Je kunt als westerling relatief ongestoord leven, zolang je de rode lijnen niet overschrijdt. Dat is pragmatisme, geen verlichting.
De Kaukasus: Sovjet-erfenis en staatscontrole
Azerbeidzjan is constitutioneel seculier. De meerderheid noemt zich moslim, maar de praktiserende groep is relatief klein. Alcohol, seculiere wetgeving en de nadruk op ¨multiculturele tolerantie¨ zijn reëel. Dat komt niet door een verlichte lezing van de islam, maar door de Sovjet-periode die de religie decennia lang kapotmaakte, plus een autoritaire regering die elke onafhankelijke of ¨extremistische¨ religieuze expressie hard onderdrukt. Moskeeën en predikers moeten zich registreren. Buitenlandse invloeden uit Iran, Turkije of Saudi-Arabië worden zoveel mogelijk geweerd. De staat bepaald wat ¨traditionele¨ islam is.
Waar de overheid de teugels laat vieren of waar politieke islam de ruimte krijgt, keert het bekende patroon terug.
De Alawieten; geen orthodoxe islam
De Alawieten in Syrië - de gemeenschap van de Assad-clan - worden door veel soennieten en zelfs sjiieten als ketters gezien. Hun leer is syncretisch: sterke verering van Ali, esoterische interpretaties, symbolische omgang met de vijf zuilen en praktijken die dichter bij volksgeloof liggen dan bij de mainstream soennitische of twaalfesjia-orthodoxe. Ibn Taymiyya verklaarde hen ooit buiten de islam.
Onder Assad regeerde een seculiere Baath-partij met een minderheid die haar eigen overleving belangrijker vond dan orthodoxe sharia. Dat leverde tijdelijk een andere sfeer op. Toen de soennitische meerderheid in opstand kwam, bleek opnieuw hoe diep de kloof is.
Turkije: van seculier model naar semi-islamitische autocratie
Turkije was het bewijs dat het anders kon. Atatürk bouwde een seculiere republiek: scheiding van staat en religie, modern onderwijs, vrouwenrechten, westerse oriëntatie. Decennialang gold het als het succesvolle experiment in de moslimwereld.
Onder Recep Tayyip Erdoğan en zijn AK-partij is dat systematisch afgebroken. De AKP is diep islamitisch-conservatief. Erdoğan zelf zei ooit dat democratie een tram is: je stapt in, rijdt tot je bestemming en stapt weer uit. Of de exacte woorden nu precies zo vielen of niet - het is precies wat er gebeurde. Democratie was een middel, geen doel.
Sinds de AKP aan de macht is, zien we de gevolgen: de rechtelijke macht en media zijn onderworpen, oppositiepolitici en journalisten worden opgepakt of monddood gemaakt, het leger is gezuiverd, imam-hatip-scholen (religieuze scholen) zijn massaal uitgebreid, de Diyanet (het staatsorgaan voor godsdienstzaken) is uitgegroeid tot een reusachtig apparaat, de Hagia Sophia is weer moskee geworden en de conservatieve gezinsideologie (man als kostwinner, vrouw als moeder van minstens drie kinderen) wordt actief gepromoot.
De Alevieten (de Turkse Alawieten) - een grote heterodoxe minderheid - voelen zich steeds minder veilig. Hun cemevi´s worden nog steeds niet volledig erkend als officiële gebedshuizen, er is druk tot assimilatie in het soennitische kader, en onder het religieus-nationalistische klimaat van Erdoğan en de AKP groeit de marginalisering. Wat ooit een seculiere buffer was, is onder Erdoğan een instrument geworden van soennitisch-islamitisch conservatisme.
Turkse beïnvloeding in Nederland - inclusief DENK
Diezelfde Turkse staat strekt zijn tentakels uit naar Nederland. Via Diyanet (en de Nederlandse tak ISN) controleert Ankara tientallen tot honderden Turkse moskeeën. Imams worden vanuit Turkije gestuurd en betaald, preken en onderwijs volgen de lijn uit Ankara. Dat is geen neutrale religieuze zorg - het is staatsbeïnvloeding die loyaliteit aan Erdoğan en een conservatieve, Turkse-islamitische identiteit versterkt.
Daarnaast opereren de Grijze Wolven - de ultra-nationalistische, extreem-rechtse Ülkücü-beweging, vaak fascistisch genoemd - in Nederlandse Turkse kringen. Zij combineren Turks nationalisme met een agressieve, soms gewelddadige houding tegenover critici, Koerden, Alevieten en andere die niet in hun plaatje passen.
En dan is er DENK. De partij, opgericht door Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk, wordt al jaren door critici - van journalisten tot andere politici - aangeduid als de lange arm van Ankara. De oprichters weigerden consequent harde kritiek op Erdoğan en de AKP, distantieerden zich niet van de zuiveringen na de mislukte coup van 2016, en Diyanet-moskeeën in Nederland hebben de partij ruimte gegeven om zichzelf te promoten. DENK ontkent de beschuldiging, maar het patroon van stilzwijgen over de autocratische koers van Erdoğan en de overlap met de Diyanet-achterban blijft hardnekkig. samen met de Diyanet-structuur en de Grijze Wolven vormt dit een parallelle macht die integratie frustreert en de islamisering en Turkificering van delen van de gemeenschap versterkt.
De harde les voor Nederland
In Dubai, Azerbeidzjan en tijdelijk in het oude seculiere Turkije ¨werkte¨ de islam alleen omdat de staat de ideologie onder controle hield, de economie voorrang gaf, of omdat het (nog) geen volle orthodoxe politieke islam was. Zodra die controle verslapt of de islamisten de macht grijpen - zoals onder Erdoğan - keert de totalitaire claim terug.
In Europa importeren we precies die politieke, orthodoxe variant via migratie, moskeeën (inclusief Diyanet-gestuurde), scholen, parallelle gemeenschappen en partijen die de lange arm van Ankara zijn - zonder de dictatuur of de olie die de Golfstaten gebruiken om de boel in toom te houden. De islam is geen gewone godsdienst. Het is een totalitaire ideologie met politieke en juridische aanspraken. Die aanspraken botsen met scheiding van kerk en staat, met gelijke rechten voor man en vrouw, met vrijheid van meningsuiting en met de joods-christelijke en humanistische wortels van dit land.
Wie naar Dubai of het oude Turkije wijst als ¨bewijs¨ dat het wel kan, kijkt bewust weg van repressie, de sharia-resten, de illegale status van homoseksualiteit, de arrestaties van oppositie en de staatscontrole die daar de prijs zijn. Nederland is geen emiraat, geen post-Sovjet-dictatuur en geen Erdoğan-staat. Wij hoeven de islam niet te ¨moderniseren¨. Wij hoeven hem gewoon niet te importeren en te laten groeien - en de buitenlandse beïnvloeding via moskeeën, Grijze Wolven en DENK aan te pakken.
En ja: als ik zou emigreren, kies qua praktische vrijheden eerder Dubai dan een land waar de politieke islam vrij spel krijgt. Maar dat is geen argument voor de islam. Dat is juist het bewijs dat alleen harde staatscontrole de ideologie in bedwang houdt. In Nederland hebben we die controle niet - en willen we die ook niet. Dus stop de import.
Comments